Bạn sẽ được một bản nhạc chào đón khi mới bước chân vào nhà, sẽ không phải tự tay bật điều hòa và mất thời gian chờ đợi điều chỉnh máy làm lạnh, cũng như không phải bật nước nóng lạnh trước khi trở về nhà, sẽ giảm được chi phí tiền điện, tiết kiệm được năng lượng trong tòa nhà… Đấy là một trong những lợi ích và tính năng của Nhà thông minh (NTM)- smart-home hoặc intelli-home.

Hiểu thế nào về NTM?

Cụm từ NTM đã bắt đầu xuất hiện nhiều hơn ở Việt Nam trong vài năm trở lại đây, khi mà các căn hộ hiện đại mọc lên, các tòa biệt thự hay các công trình lớn do Nhà nước đầu tư… Cùng với nó là sự hiện diện của nhiều công ty cung cấp giải pháp NTM tại thị trường Việt Nam.

Ở nhiều nước phát triển, hạ tầng hiện đại, NTM đã được thịnh hành từ lâu và người ta không coi nó là thứ xa xỉ, mà là những cái cần thiết, rất đời thường khiến cuộc sống tiện nghi hơn. Tất nhiên không phải ai cũng sở hữu được căn nhà tiện nghi theo kiểu điển hình như biệt thự Thái Bình Dương của Bill Gates — ông chủ tập đoàn Microsoft. Cho đến nay vẫn chưa có một khái niệm tổng quan nào hoàn hảo về NTM.

Ở góc độ của những người kinh doanh thị trường NTM thì người ta cho rằng đấy là những ngôi nhà hiện đại hoặc những ngôi nhà thoả mãn được các yêu cầu của cư dân hiện đại. Ở góc độ của những người thiết kế công nghệ thì cho rằng đấy là những ngôi nhà được tự động hoá ở mức cao, kiểm soát và điều khiển được các thiết bị điện, điện tử trong ngôi nhà một cách đồng bộ. Ví dụ: kiểm soát được khí hậu, chiếu sang, giải trí, thực hiện được các ý muốn của chủ nhà như: Tự động bật đèn khi ánh sáng trở nên nhá nhem tối, tự động mở nước chảy vào bồn tắm hoặc báo hiệu sự bắt đầu của buổi sáng bằng âm thanh đặc trưng, đảm bảo an ninh, an toàn cho ngôi nhà nhờ cảnh báo xử lý cháy, trộm… mà không cần sự trông giữ của chủ nhà…

Còn ở góc độ của một nhà kiến trúc tổng thể, thì cho rằng NTM không chỉ là một ngôi nhà được trang bị hệ thống điều khiển tự động, trang thiết bị công nghệ cao, mà còn cần các yếu tố khác có quan hệ chặt chẽ với nhau, tương hỗ nhau, phù hợp trên cả phương diện công năng, kỹ thuật, thẩm mỹ, kinh tế. Đó là những yếu tố: Giải pháp kiến trúc thông minh tận dụng tốt yếu tố môi trường, cảnh quan, phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm, linh hoạt khi cần thay đổi hay bổ sung hệ thống trang thiết bị kỹ thuật; Sinh thái — thân thiện môi trường; Tiết kiệm năng lượng; Hệ thống thiết bị điều khiển thông minh; Và cuối cùng là chủ nhà thông minh.

Thị trường NTM hiện nay trên thế giới đã trở nên phổ biến ở ít nhất 150 nước, trong đó có Việt Nam. Thực tế thị trường NTM tại nước ta đang phát triển như thế nào, có theo kịp sự sôi động của thị trường Bất động sản?

Biệt thự của một chủ đầu tư tại tỉnh Lai Châu được rang bị giải pháp NTM tương đối đồng bộ

Thiếu thị trường NTM đồng bộ

Nhìn chung, hiện nay ở Việt Nam có rất nhiều công ty cung cấp giải pháp NTM nhưng ít có doanh nghiệp cung cấp được đồng bộ, tổng thể các giải pháp điều khiển thông minh trong tòa nhà theo đúng tiêu chuẩn châu Âu và Mỹ. Đa số các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay thiên về cung cấp một số giải pháp nhở lẻ như giải pháp về an ninh, an toàn trong các tòa nhà và thường thì mỗi doanh nghiệp có một thế mạnh. Các thiết bị đi kèm giải pháp NTM cũng được nhập khẩu từ thị trường châu Á nhiều hơn.

Theo tính toán của Công ty CP GAMMA, nhà cung cấp giải pháp thị trường NTM lớn của Việt Nam hiện nay, kinh phí cho giải pháp họ đưa ra giao động từ 12.000 USD/căn hộ-126.000USD/căn hộ tùy nhu cầu sử dụng. Đây thực sự là một số tiền rất lớn với đại đa số thu nhập của người Việt Nam. Tuy nhiên, theo quan điểm của nhà cung cấp thì nó chỉ đắt ở chi phí ban đầu, còn lợi ích mang lại thì rất lớn, tính ra còn rẻ hơn cách đầu tư khai thác các giải pháp truyền thống xưa nay. Đó là tiết kiệm điện vì tự động điều chỉnh được mức tiêu hao năng lượng phù hợp với nhu cầu sử dụng, không hoang phí, tiết kiệm được thời gian, công sức lao động, tạo được không gian thẩm mỹ của ngôi nhà, an toàn, tiện nghi, tiềm năng khai thác lâu dài, không phải sửa chữa nhiều, khả năng nâng cấp thiết bị tốt.

Còn theo tính toán chung của những công ty cung cấp giải pháp nhỏ lẻ như an ninh, an toàn của tòa nhà thì chi phí tối thiểu cũng mất vài chục triệu.

Tại một hội nghị về chủ đề: “Tính hợp lý của việc đầu tư trang bị các hệ thống thiết bị thông minh cho công trình thương mại và bất động sản nhà ở”, được tổ chức tại Nga, năm 2007, người ta đã nêu ra 3 tiêu chí xác định sức hấp dẫn về kinh tế của NTM. Thứ nhất, tiết kiệm 10% đến 15% năng lượng mỗi năm. Thứ hai, tiện nghi hơn và năng suất lao động của những người làm việc trong điều kiện tiện nghi được nâng cao sẽ tăng từ 5% đến 8%. Thứ ba, sự an toàn của các thiết bị. Trong các ngôi nhà này, tất cả đều được bảo vệ an toàn một cách tự động. Ngoài ra, tiết kiệm được nhờ giảm chi phí khai thác. Tất cả những gì diễn ra trong ngôi nhà đều được thể hiện trên 1 đến 3 máy tính mà chỉ do có 1 nhân viên theo dõi. Điều đó làm giảm đáng kể số lượng nhân viên phục vụ. Họ còn nêu ra một ví dụ khác về sức hấp dẫn kinh tế của NTM. Đó là thời gian phục vụ của một ngôi nhà vào khoảng 40 năm, trong đó chi phí xây dựng chiếm 11%, 89% còn lại là chi phí cho năng lượng, sửa chữa và các dịch vụ kỹ thuật. Nếu thiết lập chế độ tự động hoá cho ngôi nhà thì tất cả các khoản chi sẽ giảm như: Chi phí năng lượng giảm 15% - 20%, chi phí sửa chữa thiết bị giảm 50%. Tính chung cho cả thời gian phục vụ của nhà thì tổng chi phí cho nhà sẽ giảm khoảng 50%.

Vậy điều gì cản trở đến việc đầu tư sử dụng NTM hiện nay ở Việt Nam?

Để đầu tư sử dụng giải pháp NTM dù là giải pháp đồng bộ toàn diện đến giải pháp nhỏ lẻ đều phải phụ thuộc vào túi tiền của nhà đầu tư, trong khi mặt bằng chất lượng cuộc sống của người Việt Nam vẫn còn thấp; Thiết kế ban đầu của căn nhà đang ở. Nếu chỉ đầu tư 1 vài giải pháp liên quan đến an ninh, an toàn trong tòa nhà có thể không thay đổi nhiều đến thiết kế ban đầu nhưng nếu là giải pháp điều khiển tương đối tổng thể thì lại rất phức tạp. Vì nhà cung cấp giải pháp phải lắp đặt lại đường dây điện, trong khi hiện nay các đường đây đều chạy ngầm trong tường. Một trở ngại nữa là yếu tố tâm lý của cả nhà đầu tư và nhà cung cấp giải pháp. Ông Lê Tuấn Việt, Công ty CP GAMMA cho biết họ đã từng từ chối cung cấp giải pháp cho khách hàng thuộc đối tượng này vì quá phức tạp nếu triển khai.

Cũng chính vì phụ thuộc vào những yếu tố trên nên thị trường NTM hiện nay ở Việt Nam chủ yếu chỉ triển khai nhiều cho đối tượng là các tòa biệt thự, căn hộ cao cấp, nhà hàng khách sạn lớn, các dự án lớn của Nhà nước,…

Quan điểm của nhà đầu tư cũng là một yếu tố quyết định thị trường NTM. “Với nhiều người Việt Nam vẫn coi NTM như một thứ xa xỉ, phải có điều kiện kinh tế mới đầu tư được. Cũng có những người đầu tư giải pháp NTM chỉ là thích chơi trội hoặc ganh đua với nhà hàng xóm chứ họ chưa thực sự hiểu hết được ý nghĩa, phát huy hết được tính năng của NTM. Bên cạnh đó, cũng có nhiều chủ đầu tư rất giàu có sẵn sang trang bị nhiều nội thất đắt tiền nhưng vẫn chưa nghĩ đến việc đầu tư sử dụng giải pháp NTM ”. Ông Nguyễn Vũ Hoài Nam, Công ty CP phát triển - Chuyển giao công nghệ FTEX nhận xét.

Thiếu nhà tích hợp chuyên nghiệp

Chất lượng của thiết bị đầu tư phụ thuộc vào nhà xản xuất nhưng nó mới chỉ là những thiết bị phần cứng, còn hiệu quả sử dụng của nó còn phụ thuộc vào “bộ óc”- bộ vi xử lý do con người tạo ra cho nó. Nghĩa là cần đến nhà tích hợp tốt phát huy được tác dụng của những thiết bị phần cứng trong nhà sao cho hợp lý và có hiệu quả. Ví dụ với hệ thống phân phối âm thanh - hình ảnh video cho một số phòng - hệ thống “Multiroom”, giúp chủ nhà dù đang ở đâu đó trong nhà vẫn có thể điều chỉnh hoạt động của từng thiết bị hoặc cả một quy trình làm việc của thiết bị chỉ bằng một vài nút bấm.

Nhưng đây cũng là một hạn chế lớn của thị trường NTM hiện nay của Việt Nam. Vì ít có nhà cung cấp giải pháp lớn, đồng bộ, là đối tác ủy quyền của các hãng cung cấp giải pháp NTM chuyên nghiệp của nước ngoài. Đa số các doanh nghiệp có cung cấp giải pháp NTM nhưng chỉ là một phần trong kinh doanh của họ, khả năng tích hợp công nghệ cũng hạn chế hơn và ít được đào tạo chuyên môn một cách chuyên nghiệp. Ông ….Nam nhìn nhận, nhà cung cấp thiết bị thì nhiều nhưng yếu tố cạnh tranh là ở chỗ ai có khả năng về công nghệ, tích hợp tốt hơn và giải pháp tiếp cận thị trường tốt hơn.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến rất nhiều công trình đầu tư lớn có sử dụng giải pháp NTM tổng thể, toàn diện thường chỉ do đối tác nước ngoài đảm nhiệm. Còn các nhà cung cấp giải pháp trong nước chỉ nhắm vào đối tượng chủ đầu tư cá nhân, hoặc các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nhỏ có nhu cầu quản lý nhân sự, công nhân sản xuất, các trung tâm thương mại lớn và chủ yếu là thực hiện các giải pháp về an ninh an toàn, kiểm soát hoạt động mua bán.

Lợi ích do NTM mang lại không chỉ với nhà đầu tư sử dụng mà còn tô thêm sự hoàn mỹ cho các nhà kiến trúc để có một căn nhà hiện đại, tiện ích, thỏa mãn ước muốn của chủ đầu tư. Khi nhu cầu đầu tư sử dụng NTM ngày càng nhiều thì sự phối hợp chặt chẽ giữa kiến trúc sư cho các tòa nhà, nhà đầu tư và nhà cung cấp giải pháp phải ngày càng chặt chẽ. Đây cũng chính là điều kiện cần thiết để thị trường NTM tại Việt Nam phát triển hơn trong thời gian tới.

Tiêu đề