Từ những năm 70,80 moving light đã xuất hiện với nhãn hiệu Vari*Light, nhưng lúc đó chỉ hoạt động theo chế độ điện cơ. Mãi đến năm 1989 hãng High End cho ra đời scanner model Intellabeam bóng HX 700, Cyberlight năm 1994, Morpheus light tung ra PCSpot và FaderBeam, Vari*Light với VL5- VL6, Light @ Sound lại là Icon luminaire-Icon washlight và tất cả đều sử dụng mã điều khiển DMX 512 thì thế hệ đèn thông minh (Intelligent) mới bắt đầu.
Scanner (đèn quét) và Movie head (đầu cử động) gọi chung là moving light. Hai loại đèn này có những điểm chung là:
-Đều dùng dòng bóng đèn phóng điện cực mạnh (High
intensity discharge (HID) lamps). Công suất từ 150w đến 2500w. Tên gọi
là HMI, HTI, HTIQ, HX, MSD, MSR, CMD-SA là tùy theo loại khí dẫn điện
dùng trong bóng đèn. Ánh sáng phát ra từ 5500 đến 6000 độ Kenvin, gần
như trắng tuyệt đối. XENON là tên gọi 1 loại bóng đèn HID công suất cao
(vài Kw) thường dùng trong ciné để chiếu phim, đốt bằng điện DC, không
dùng trong moving light như ta thường gọi lầm.
-Xử
dụng tín hiệu mã DMX512 (có nhiều hãng dùng mã khác, nhưng không thông
dụng, hiện nay cũng phải quay về mã chuẩn DMX 512) để điều khiển.
-Có
rất nhiều chức năng sửa luồng sáng của bóng đèn như : Color (màu), Gobo
(chắn sáng thành hình, bông hoa v.v), Iris (thu hoặc mở lớn bằng chắn
sáng), Prism (nhân lên nhiều hình bằng lăng kính), Zoom (thu hoặc mở
lớn bằng ống kính), Focus (chỉnh độ rõ nét),Pan (quay ngang), Tilt
(quay dọc) v.v.
Các điểm khác nhau của scanner và movie head là :
-
Scanner thường có thể tích lớn hơn movie head nên chứa được bộ bóng đèn
+ ballast công suất lớn. Scanner công suất có thể lên tới vài kw như
model NAT 4000 của Coemar. Movie head thì khiêm nhường hơn tối đa là
1200w như Clay-Paky 1200 và Studio Due 1200 nhưng chuyển động rất chậm
(ì ạch).
NAT 2500
-Scanner
do quét ngang và dọc bằng phản chiếu AS qua 1 tấm kính phản chiếu
(mirror) nên chuyển động của ánh sáng rất nhanh, chính xác. Trái lại,
movie head vì phải mang nguyên một cái “đầu” nặng đến vài chục kg nên
chuyển động chậm chạp hơn nhiều, nếu cho chạy quá nhanh có thể gây lỡ
trớn sinh ra sai vị trí, lâu lâu lại phải reset 1 lần. Nhưng góc quét
Pan, Tilt của scanner bị giới hạn ở 1200 và 900, trong khi đó, của movie head lên đến 5400 (1 vòng rưỡi) và 2600. Góc quét rộng của movie head là 1 ưu thế tuyệt đối mà các loại đèn khác không thể qua mặt.
-Cũng
cùng lý do như trên, nhờ đường kính của thân đèn Scanner lớn nên diện
tích của những gobo hay color cũng lớn theo. Như vậy, luồng ánh sáng do
bóng đèn dễ dàng xuyên qua hơn so với movie head . Ở Scanner, 1 đĩa
gobo hay color không chia ra nhiều lỗ (5 hoặc 6), nhưng bù lại nó có
thể có nhiều đĩa hơn, có thể pha trộn nhiều effect với nhau tạo ra
nhiều hình rất đẹp. Hơn nữa, chỉ có Scanner cao cấp mới có thêm chế độ
pha màu CMY (Cyan, Magenta, Yellow). Chỉ cần điều chỉnh 3 cần gạt trên
controller là có thể tạo ra hàng triệu màu thật đa dạng.
Qua những sự khác biệt trên của Scanner và movie head ta có thể thấy ưu thế của từng loại đèn để tùy nghi thiết kế. Scanner thì
tạo ra AS đẹp, chính xác nhưng cồng kềnh nên chỉ xử dụng cho những SK
cố định. Thường thì treo trên cao tạo cảnh cho phông và tạo luồng AS xa
thật bén. Movie head dùng cho những SK cơ động, thường đặt dưới sàn
chiếu ngược lên. Ngoài ra nó hay được thiết kế trong Bar, vũ trường vì
khi chuyển động, nó tạo ra những cảnh vui mắt hơn vì góc quay rộng.
Hiện
nay trên thế giới, top về Scanner vẫn do đèn Cyberlight Turbo của hãng
HighEnd nắm. Ở VN chưa thấy xuất hiện loại này. (Cách đây 10 năm, đoàn
ca múa nhạc trung ương có nhập về 10 cây HighEnd Emulator nhưng chắc bỏ
xó vi không đúng chức năng SK, effect của nó giống như đèn Lazer hiện
nay) Kế đó là Pulsar Clay-Paky, Pro Spot của Coemar v.v. Mấy loại khác
chỉ là thường bậc trung thôi như C.O.E.F, Martin, Future-light, Studio
Due. Sau đây là một vài hình chụp cho các bạn xem moving light có thể
làm được gì.
Theo: soundlightingvn