1. Lựa chọn cốp pha. Cốp pha là các khuôn tạm thời hoặc vĩnh viễn dùng để
làm khuôn khi đổ bê tông là một bộ phận không thể thiếu được và rất quan trọng
trong thi công bê tông. Việc lựa chọn cốp pha có ảnh hưởng đáng kể đến kế hoạch
tiến độ, yêu cầu về nhân lực, chất lượng và tổng chi phí của công trình. Do
điều kiện trên các công trường rất khác nhau nên không
thể có mô thức nào chung cho việc lựa chọn đúng hệ thống cốp pha hay nhà cung
cấp. Cốp pha thông thường chiếm khoảng 40-60% tổng chi phí cho hệ khung bê tông
của một công trình. Tỷ lệ nói trên đã bao gồm các chi phí về vật liệu và nhân
công. Chi phí nhân công chiếm phần lớn nên việc phân tích chi phí nhân công là
rất quan trọng. Giảm thiểu được chi phí
nhân công sẽ giúp hạ thấp đáng kể giá thành xây dựng
công trình.
Để hỗ trợ quyết định lựa chọn cốp pha hiệu quả cho một
công trình, nhà thầu cần đánh giá một vài hệ thống cốp pha. Có hai sự lựa chọn:
vật liệu cốp pha rẻ tiền nhưng tốn nhiều nhân công, hoặc một hệ thống cốp pha
đắt tiền hơn nhưng cho năng suất cao hơn, an toàn hơn và tốn ít nhân công hơn.
Nhà thầu cũng cần cân
nhắc đến các vấn đề khác khi lựa chọn một hệ thống cốp
pha, như:
- Loại cốp pha đó có sẵn không? nhà cung cấp sản xuất
ra loại cốp pha đó hay đi mua từ công ty khác?
- Nhà cung cấp có thể lắp ráp một phần hoặc toàn bộ
cốp pha trước khi chuyển đến hay không?
- Nhà cung cấp có dịch vụ đào tạo nhân công cốp pha
tại hiện trường không?
- Hệ thống cốp pha đó có đảm bảo an toàn khi lắp dựng,
sử dụng và tháo dỡ hay không?
cốp pha có thể dễ dàng đưa lên cao hoặc dễ tháo dỡ khi
cần thiết hay không?
- Nhà cung cấp có kinh nghiệm làm việc với những công
trình tương tự hay không?
- Nhà cung cấp có dịch vụ kỹ thuật không?
Nhà cung cấp sẽ đưa ra các bản vẽ lắp dựng cốp pha cho
công trình hay chỉ đưa ra các bản vẽ khái quát của hệ thống?
2. Chuẩn bị sớm. Liên hệ với các nhà cung cấp cốp pha ngay từ giai đoạn thiết kế ban đầu
của công trình. Điều này sẽ giúp cho việc thu thập được nhiều thông tin cần
thiết để đưa vào tài liệu đấu thầu, giúp chủ đầu tư tính toán chính xác hơn chi
phí cho công trình. Các nhà cung cấp cốp pha có thể đưa ra những ý kiến tư vấn về
kích thước cấu kiện bê tông để phù hợp với kích thước tiêu chuẩn của cốp pha.
Do hầu hết các nhà cung cấp cốp pha lớn thường tham gia nhiều dự án lớn và đa
dạng nên họ có thể đưa ra những ý kiến tư vấn chính xác về hệ cốp pha sử dụng
cho công trình. Ngoài ra, việc tham vấn các nhà thầu thi công bê tông ngay từ giai đoạn đầu thiết kế công trình. Do
những nhà thầu này am hiểu về việc thi công các kết cấu xây dựng nên họ có
nhiều kinh nghiệm về lựa chọn cốp pha và thi công cốp pha có hiệu quả kinh tế nhất.
3. Biết khi nào nên mua, và khi nào nên thuê cốp pha. Một vấn đề cần quan tâm khác là nên mua hay thuê cốp
pha. Quyết định mua hay thuê cần dựa trên thời gian thi công công trình và
chiến lược toàn diện của công ty. Cụ thể, nếu thuê một hệ thống cốp pha trong
thời gian từ 8 đến 10 tháng thì có khi mua lại kinh tế hơn. Tuy nhiên, nếu mua
một bộ cốp pha cần lưu ý đến các chi phí phụ thêm ví dụ như chi phí
bảo dưỡng và cất giữ. Một số nhà cung cấp cốp pha có
những dịch vụ đó phục vụ khách hàng mua thiết bị của họ. Chất lượng của sản
phẩm cũng cần lưu ý khi ra quyết định. Cốp pha tường khung thép với các mặt
bằng gỗ dán tiêu chuẩn sẽ đòi hỏi chi phí sửa chữa và bảo trì nhiều hơn so với
loại khung thép mạ nhúng nóng và gỗ dán được sản xuất đặc biệt có độ bền cao
hơn.
4. Đảm bảo lối đi thích hợp. Lối đi thích hợp là một yếu tố quan trọng khi sử dụng
cốp pha trên công trường do việc này ảnh hưởng đến tiến độ, ngân sách và sự an
toàn. Các công nhân phải được đảm bảo lối đi an toàn về phương ngang và phương
thẳng đứng khi đến vị trí làm việc. Các hệ thống thang cấn được thiết kế tích hợp
với hệ thống cốp pha để tạo lối đi an toàn đến tất cả các vị trí của cốp pha.
5. Phòng ngừa ngã từ trên cao là ưu tiên hàng đầu. Tai nạn do ngã từ trên cao là tai nạn thương tích
chiếm tỷ trọng lớn nhất trên các công trường xây dựng hàng năm, vì thế phòng ngừa
ngã từ trên cao là một vấn đề được ưu tiên hàng đầu trong công tác đảm bảo an
toàn. Đối với công nhân xây dựng, cảm giác an toàn cũng quan trọng như được an
toàn thực sự. Một điều rất quan trọng đối với năng suất lao động nếu
người công nhân cảm thấy rất an toàn khi đi lại trên
hệ thống cốp pha. Các công nhân sẽ làm việc năng suất hơn nếu họ thấy thoải mái
với kết cấu dưới chân họ. Nếu người công nhân làm việc trên một vật nào đó mà
họ thấy nguy hiểm, họ sẽ mất tự tin và có thể dẫn tới giảm năng suất lao động. Một
kết cấu cốp pha cần phù hợp với thiết bị đáp ứng các yêu cầu của OSHA về phòng
ngừa tai nạn ngã từ trên cao. Ngoài ra, người công nhân cũng cần lối đi an toàn và dễ dàng
khi leo trèo từ chỗ này sang chỗ khác. Việc lắp dựng thang phù hợp để tạo lối
tiếp cận hệ thống cốp pha dễ dàng và an toàn là rất cần thiết. Trên các sàn
công tác nơi người công nhân đứng làm việc cần có các lưới bảo vệ để phòng ngừa
ngã từ trên cao xuống.
Một biện pháp công nghệ mới nhằm tăng cường các biện
pháp phòng ngừa tai nạn ngã từ trên cao áp dụng cho các công trình cao tầng là các
màn bảo vệ, được giăng quanh các mặt của công trình , tạo ra môi trường làm
việc khép kín, an toàn và năng suất lao động cao hơn. Các hệ thống này được neo
vào tấm bê tông
mặt ngoài của công trình và được sử dụng trên các tầng
cao của nhà cao tầng, đảm bảo chống gió, thời tiết và nỗi sợ độ cao. Các biện
pháp phòng ngừa khác bao gồm các tay vịn và tấm đỡ chân, các thanh neo cứng để
người công nhân có thể sử dụng các phương tiện phòng chống ngã cá nhân.
6. Đảm bảo lắp dựng phù hợp và chính xác. Một trong những lỗi phổ biến do nhà thầu gây ra tại
công trường là không tuân thủ các bản vẽ thiết kế lắp dựng cốp pha. Việc không tuân
theo chỉ dẫn lắp dựng có thể dẫn đến các tai nạn và việc cố gắng rút ngắn thời
gian có thể tạo ra những điều kiện làm việc không an toàn và thời gian ngừng
nghỉ không cần thiết. Khi lắp dựng và tháo dỡ kết cấu cốp pha, cần nghiêm chỉnh
tuân thủ hướng dẫn để đảm bảo an toàn. Các chốt liên kết được lắp dựng phù hợp
làm cho hệ thống cốp pha ổn định chắc chắn khi đổ bê tông. Cốp pha cần được chống
phù hợp trước khi tháo các liên kết và dỡ
cốp pha sau khi bê tông đã đóng rắn. Một tiến bộ công
nghệ giúp giảm thời gian vận hành cần cẩu tại công trường và tiết kiệm nhân
công là hệ thang nâng cốp pha được neo ở bên trong công trình, cho phép tất cả
cốp pha có thể được dùng lại từ tầng này lên tầng khác mà không cần máy cẩu.
7. Không coi thường các thanh liên kết cốp pha. Việc lắp đặt đúng vị trí của các thanh liên kết cốp
pha là rất cần thiết. Việc đó không chỉ nhằm đảm bảo an toàn mà còn đảm bảo cho
công việc được thực hiện đúng. Ví dụ, nếu bạn đổ bê tông quá nhanh và các thanh
liên kết không đủ vững thì có thể tạo ra áp suất dư lên cốp pha. Các thanh liên
kết có thể bị gãy và rơi cốp pha, tạo ra vấn đề mất an toàn và công việc phải
thực hiện lại.
8. Lựa chọn phương pháp lắp dựng tối ưu cho công trình. Việc lắp ghép trước cốp pha tại xưởng của nhà cung
cấp không những có thể giúp bạn tiết kiệm thời gian trên công trường mà còn an
toàn hơn. Không giống như trên công trường thường là đông đúc, chật chội, ở xưởng
có mặt bằng sạch sẽ thuận lợi cho việc
lắp ghép cốp pha, giúp cho cốp pha được ghép chính xác
hơn, chắc chắn hơn và ngay ngắn hơn - điều này rất quan trọng để đảm bảo sử dụng
và thi công an toàn. Việc lắp ghép trước tại xưởng còn giúp nhà cung cấp tiếp
cận các thiết bị an toàn cần thiết cho kết cấu cốp pha, như rào chắn và cửa
lật, và đảm bảo chúng
được lắp đặt phù hợp. Nhà thầu cũng cần yêu cầu nhà
cung cấp cốp pha phải cung cấp đủ các thiết bị an toàn cần thiết trong thiết kế
hệ thống và trong hợp đồng.
9. An toàn là trên hết. Mọi công nhân làm việc trên công trường xây dựng cần
phải hiểu biết về quy tắc an toàn lao động. Các nhà thầu học tập kinh nghiệm
đảm bảo an toàn qua quá trình làm việc, và một số tổ chức nghề nghiệp xúc tiến việc sử dụng hợp lý
và an toàn hệ thống giàn dáo, cốp pha. An toàn không bao
giờ là vấn đề đơn giản, nhưng nếu những thiết bị an
toàn dễ sử dụng thì người công nhân sẽ dễ chấp nhận chúng. Mục đích quy tắc an
toàn là để mọi công nhân đều có những kiến thức phổ thông về công tác an toàn
và có những ứng xử theo cách an toàn. Đối với nhà thầu, tuân thủ quy định an
toàn tại công trường là yếu tố quan trọng nhất giúp công việc được thông suốt.
Nếu tất cả mọi người đều tuân thủ quy tắc an toàn
lao động thì không những giảm (hoặc không còn) xảy ra
tai nạn lao động, mà năng suất và hiệu quả công việc cũng được tăng lên.
10. Đào tạo. Công
nghệ cốp pha đang không ngừng thay đổi, nên các nhà thầu cần tận dụng các cơ
hội được đào tạo về sử dụng thiết bị cốp pha an toàn và thích hợp từ các nhà cung
cấp thiết bị. Nhiều công ty đã tổ chức các khoá tập huấn, bao gồm cả lý thuyết
và thực hành về những sản phẩm của họ. Cách tốt nhất
để nâng cao năng suất của lực lượng lao động là cho
người lao động tham dự các khoá tập huấn nói trên.
Michael Schaeffer
Chuyên gia cao cấp của Cty Doka (Mỹ)
Nguồn: TC CONCRETE CONSTRUCTION,
tháng 1/2009
ND: Quỳnh Anh
Xaydungvietnam.vn – theo Thông tin Xây Dựng Cơ bản và Khoa
Học Công Nghệ Xây Dựng số 16 tháng 08 năm 2009